तुम्ही रोज गाडी किंवा बाईक चालवता का? सिग्नल तोडण्याची, हेल्मेट न घालण्याची किंवा ओव्हरस्पीडिंगची सवय असेल, तर आताच सावध व्हा! कारण २० जानेवारी २०२६ पासून देशभरात वाहतुकीचे नियम अत्यंत कडक करण्यात आले आहेत. जर तुम्हाला वाटत असेल की ‘इथे पोलिस कुठे बघतायत, निघून जाऊया’, तर जरा थांबा! आता ई-चलन (E-Challan) प्रणाली इतकी स्मार्ट, डिजिटल आणि पारदर्शक झाली आहे की, तुमच्या छोट्याशा चुकीचाही तुम्हाला मोठा फटका बसू शकतो. नियम मोडणाऱ्यांना शिस्त लावण्यासाठी सरकारने मोठे पाऊल उचलले आहे. चला तर मग, सोप्या भाषेत जाणून घेऊया की हे नवीन आणि कडक वाहतूक नियम नेमके काय आहेत!
पाचपेक्षा जास्त चुका आता खपवून घेतल्या जाणार नाहीत!
केंद्र शासनाच्या मोटार वाहन अधिनियम (तिसरी दुरुस्ती नियम २०२६) नुसार एक अत्यंत महत्त्वाचा नियम लागू करण्यात आला आहे. १ जानेवारी २०२६ पासून जर एखाद्या वाहनचालकाने एका वर्षाच्या आत पाच किंवा त्याहून अधिक वेळा ट्रॅफिकचे नियम मोडले, तर तो आता किरकोळ गुन्हा मानला जाणार नाही. अशा वारंवार नियम मोडणाऱ्यांवर ‘गंभीर अपराध’ (Serious Offense) म्हणून थेट कडक कारवाई केली जाईल.
येथे वाचा – खरीपासाठी अनुदानावर मिळवा बियाणे! ‘असा’ करा मोबाईलवरून अर्ज
ई-चलन आता अधिक जलद आणि पारदर्शक
आता पोलिसांना रस्त्यावर उभे राहूनच पावती फाडण्याची गरज उरलेली नाही. राज्यातील ई-चलन सिस्टीम आता पूर्णपणे डिजिटल झाली आहे. वाहतूक पोलीस किंवा अधिकृत अधिकारी इलेक्ट्रॉनिक पद्धतीने थेट तुमच्या गाडीच्या नंबरवर चलन जारी करू शकतात. जर तुम्हाला प्रत्यक्ष (फिजिकल) चलन दिले गेले, तर ते १५ दिवसांत तुमच्यापर्यंत पोहोचेल आणि जर इलेक्ट्रॉनिक ई-चलन असेल, तर ते अवघ्या ३ दिवसांच्या आत तुम्हाला पाठवले जाईल.
येथे वाचा – सोयाबीनचं दुप्पट उत्पादन हवंय? मग वापरा ही सुधारित लागवड पद्धत
दंड भरण्यासाठी मिळणार ४५ दिवसांची मुदत
एकदा का तुमच्या नावावर चलन आले, की तुम्हाला ४५ दिवसांचा वेळ दिला जाईल. या मुदतीत तुम्हाला एकतर दंड भरणे आवश्यक आहे, किंवा जर तुम्हाला वाटत असेल की हे चलन चुकीचे आहे, तर तुम्ही योग्य पुराव्यांसह त्याविरुद्ध दाद (Challenge) मागू शकता. जर तुम्ही या मुदतीत दाद मागितली नाही किंवा तुमचा अर्ज फेटाळला गेला, तर पुढच्या ३० दिवसांत तुम्हाला तो दंड भरावाच लागेल. यावरही तुम्हाला न्यायालयात जायचे असेल, तर दंडाच्या ५०% रक्कम आधी जमा करावी लागेल.
दंडाकडे दुर्लक्ष कराल, तर लायसन्स ब्लॉक होईल!
वरील सर्व प्रक्रियेनंतरही जर तुम्ही कारवाईला प्रतिसाद दिला नाही, तर तुम्ही ‘चलन स्वीकारले आहे’ असे गृहीत धरले जाईल आणि पुढील १५ दिवसांत तुम्हाला संपूर्ण दंड भरावा लागेल. दंड थकीत राहिल्यास तुम्हाला रोज मेसेजद्वारे आठवण करून दिली जाईल.
सर्वात मोठा धक्का म्हणजे— दंड न भरल्यास तुमचे ड्रायव्हिंग लायसन्स (DL) आणि वाहनाची आरसी (RC) ब्लॉक केली जाईल. आरटीओमध्ये तुमच्या गाडीचे कोणतेही काम (Not to be transacted) पुढे सरकणार नाही. तसेच, अत्यंत गंभीर नियमभंगाच्या प्रकरणांमध्ये न्यायालयाच्या आदेशाने अधिकाऱ्यांना थेट तुमचे वाहन जप्त करण्याचा (Seize) अधिकारही देण्यात आला आहे.
हे नवीन नियम वाहनचालकांना शिस्त लावण्यासाठी आणि अपघातांचे प्रमाण कमी करण्यासाठी बनवण्यात आले आहेत. त्यामुळे नाहक मनस्ताप, आर्थिक दंड आणि गाडी जप्त होण्याची नामुष्की टाळायची असेल, तर आजपासूनच वाहतुकीच्या सर्व नियमांचे प्रामाणिकपणे पालन करा. दिलेला दंड वेळेवर भरा आणि एक जबाबदार नागरिक बना.
