शेतकरी मित्रांनो, तुम्ही गव्हाच्या पिकात महागडी तणनाशके फवारली, पण तरीही तण जसेच्या तसे उभे आहे का? असे का घडते आणि त्यावर १००% प्रभावी उपाय काय? जर तुम्हालाही हा प्रश्न पडला असेल, तर ही पोस्ट खास तुमच्यासाठी आहे. गव्हातील तण नियंत्रणाचे गणित नेमके कुठे चुकते, हे सोप्या भाषेत समजून घेऊया..
गव्हातील तणनाशकाचा ‘करेक्ट कार्यक्रम’ कसा करायचा?
नमस्कार शेतकरी मित्रांनो, सध्या अनेक शेतकऱ्यांची एकच तक्रार कानावर येतेय – “साहेब, आम्ही गव्हात तणनाशकाची फवारणी तर केली, पण अपेक्षित रिझल्ट मात्र आला नाही.” जर तुमच्यासोबतही असेच झाले असेल, तर काळजी करू नका. यामागे औषधाचा दोष नसून, बहुधा फवारणीच्या वेळेचे गणित चुकले असण्याची शक्यता आहे. चला तर मग, यामागचे शास्त्र समजून घेऊया.
टायमिंग हेच सर्वकाही आहे..
कृषी तज्ज्ञांच्या शिफारशीनुसार, गव्हाची पेरणी केल्यानंतर २० ते २५ दिवसांच्या दरम्यान तणनाशकाची फवारणी करणे अत्यंत गरजेचे असते. याच काळात जमिनीत पुरेशी ओल (वापसा) असणे सुद्धा तितकेच महत्त्वाचे आहे. शेतकरी मित्र अनेकदा काय करतात? जोपर्यंत तण डोळ्याला स्पष्ट दिसत नाही किंवा मोठे होत नाही, तोपर्यंत वाट पाहतात. अनेकजण ३०, ३५ किंवा अगदी ४० दिवसांनी फवारणी करतात. इथेच खरी गफलत होते!
येथे वाचा – शासकीय केंद्रावर माल विकल्यास कर्जमाफी नाही? पहा महत्वाची बातमी..
हे गणित का चुकते?
आपण गव्हात जे ‘मेटासल्फ्युरॉन मिथाईल’ (Metsulfuron Methyl) – ज्याला आपण बाजारात ‘अल्ग्रीप’ किंवा इतर नावाने ओळखतो – वापरतो, ते मुख्यतः ‘प्री-इमर्जन्स’ किंवा ‘अर्ली पोस्ट-इमर्जन्स’ प्रकारचे असते. सोप्या भाषेत सांगायचे तर, हे औषध तण अगदी लहान असतानाच (कोवळे असताना) त्यावर प्रभावी काम करते. जर तुम्ही उशीर केला आणि तण निबर किंवा मोठे झाले, तर या औषधाचा त्यावर हवा तसा परिणाम होत नाही. म्हणूनच, “तण दिसल्यावर मारू” हा विचार सोडून, “पेरणीनंतर २०-२५ दिवसांनी मारू” हे सूत्र लक्षात ठेवा.
येथे वाचा – अखेर या तारखेला खात्यात जमा होणार ‘हक्काचा’ पीक विमा..
वेळ निघून गेली असेल तर काय करावे?
जर तुमची २०-२५ दिवसांची वेळ टळून गेली असेल आणि शेतात रुंद पानांचे तण मोठे झाले असेल, तर अशा वेळी तुम्ही ‘२,४-डी’ (2,4-D) या तणनाशकाचा विचार करू शकता. पण थोडं सावधान.. ‘२,४-डी’ वापरताना खूप काळजी घ्यावी लागते:
तुमच्या शेताच्या बाजूला दुसरे संवेदनशील पीक (उदा. कपाशी, भाजीपाला) नाही ना, याची खात्री करा.
ज्या पंपाने तुम्ही ‘२,४-डी’ फवारले आहे, तो पंप स्वच्छ धुतल्याशिवाय दुसऱ्या पिकावर वापरू नका, अन्यथा त्या पिकाचे नुकसान होऊ शकते.
गव्हाचे उत्पन्न वाढवायचे असेल आणि तणाचा बंदोबस्त करायचा असेल, तर पेरणीनंतर २० ते २५ दिवसांत आणि जमिनीत ओल असतानाच मेटासल्फ्युरॉन मिथाईल फवारा. योग्य वेळी केलेली फवारणीच तुम्हाला हमखास रिझल्ट देईल!
