शेतकरी मित्रांनो, सध्या कापूस बाजारात मोठ्या आणि वेगवान घडामोडी घडत आहेत. एकीकडे ‘सीसीआय’ची (CCI) हमीभावाने होणारी कापूस खरेदी थांबली आहे, तर दुसरीकडे जागतिक युद्ध परिस्थितीमुळे आयात-निर्यातीचे संपूर्ण गणितच बदलून गेले आहे. तुमच्या घरात अजूनही कापूस शिल्लक आहे का? मग आता खुल्या बाजारात पुढे काय होणार आणि कापसाचे भाव वधारणार की कोसळणार? या सर्व प्रश्नांची सविस्तर उत्तरे आणि मार्केटचे अचूक विश्लेषण जाणून घेण्यासाठी हा लेख नक्की वाचा!
नमस्कार शेतकरी बांधवांनो! आज आपण कापूस बाजारातील सद्यस्थिती आणि आगामी काळात दरांवर होऊ शकणाऱ्या परिणामांवर सविस्तर चर्चा करणार आहोत. मार्च महिना आता अर्ध्यावर आला असून, बहुतांश शेतकऱ्यांचा कापूस विकला गेला असला तरी काहींकडे तो अजूनही शिल्लक आहे. सध्या कापसाच्या आयात-निर्यातीत मोठे बदल पाहायला मिळत असून, भारतीय कापूस महामंडळाने (CCI) आपली खरेदी थांबवली आहे. या सर्व जागतिक आणि देशांतर्गत घडामोडींचा आपल्या कापसाच्या दरांवर नेमका काय परिणाम होणार, हे प्रत्येक शेतकऱ्याने समजून घेणे अत्यंत गरजेचे आहे.
सीसीआय’ची खरेदी बंद; शेतकऱ्यांची कोंडी
सुरुवातीलाच एक मोठी अपडेट म्हणजे, ‘सीसीआय’ने कापूस खरेदीला दिलेली १५ मार्चपर्यंतची मुदतवाढ आता संपुष्टात आली आहे. या निर्णयाचा सध्या बाजारातील दरांवर अचानक कोणताही मोठा परिणाम दिसून आलेला नाही. कापसाचे दर सध्या ७,३०० ते ७,८०० रुपयांच्या आसपास स्थिर आहेत. अनेक शेतकऱ्यांची आणि शेतकरी संघटनांची अपेक्षा होती की ही मुदतवाढ एप्रिलपर्यंत मिळेल. मात्र, दिलेल्या मुदतवाढीत केवळ मोजकेच दिवस खरेदी झाल्याने अनेक शेतकऱ्यांची मोठी अडचण झाली आहे. आता नाइलाजाने उरलेला कापूस खुल्या बाजारातच विकावा लागणार आहे.
कापूस आयात का घटतेय?
‘कॉटन असोसिएशन ऑफ इंडिया’ने (CAI) नुकताच आपला सुधारित अहवाल प्रसिद्ध केला असून, यंदा कापसाची आयात अपेक्षेपेक्षा कमी होणार असल्याचा अंदाज वर्तवला आहे. पूर्वी ५० लाख गाठी आयातीचा अंदाज होता, तो आता कमी करून ४७ लाख गाठींवर आणला आहे. या घसरणीमागे प्रामुख्याने खालील चार कारणे आहेत:
जागतिक बाजारातील स्थिरता: आंतरराष्ट्रीय स्तरावर कापसाचे दर सध्या एकाच पातळीवर स्थिर आहेत, त्यात फारशी तेजी नाही.
रुपयाची घसरण: डॉलरच्या तुलनेत भारतीय रुपयाचे मूल्य कमी झाल्याने, परदेशातून कापूस मागवणे उद्योगांना महाग पडत आहे.
वाहतूक खर्चात प्रचंड वाढ: सध्याच्या जागतिक युद्ध परिस्थितीमुळे मालवाहतुकीचे भाडे लक्षणीयरीत्या वाढले आहे, ज्यामुळे आयातीचा एकूणच खर्च वाढला आहे.
देशांतर्गत स्थिर दर: जानेवारीत आलेली तात्पुरती तेजी ओसरल्यानंतर, आता भारतातही कापसाचे दर ७,२०० ते ८,००० च्या दरम्यान स्थिरावले आहेत.
निर्यातीची मोठी संधी आणि देशांतर्गत वाढता वापर
निर्यातीबाबत बोलायचे झाल्यास, सध्या १५ लाख गाठी निर्यातीचा अंदाज बांधला गेला आहे. पण यात वाढ होण्याची दाट शक्यता आहे. जर आंतरराष्ट्रीय बाजारात कापसाचे दर वाढले किंवा वाहतूक खर्चामुळे इतर देशांना ब्राझील, अमेरिका यांसारख्या देशांकडून आयात करणे परवडले नाही, तर आपले शेजारील देश भारताकडून मोठ्या प्रमाणावर कापूस खरेदी करू शकतात.
सर्वांत जमेची बाजू म्हणजे, देशात यंदा ३२० लाख गाठींचे उत्पादन झाल्याचा अंदाज असला तरी, देशांतर्गत वापरही वाढून तो ३१५ लाख गाठींवर पोहोचण्याची शक्यता आहे. म्हणजेच मागणी चांगली राहील.
पुढे काय होणार? (भविष्यातील वेध)
आता सर्वांच्या नजरा ‘सीसीआय’च्या भूमिकेकडे आहेत. त्यांच्याकडे सध्या जवळपास ८६ ते ८७ लाख गाठींचा प्रचंड मोठा साठा उपलब्ध आहे. हा साठा ते खुल्या बाजारात आणि उद्योजकांना कोणत्या दराने विकतात, तसेच आंतरराष्ट्रीय बाजारात काय घडामोडी होतात, यावरच कापसाचे पुढील दर ठरणार आहेत. जर जागतिक बाजारात दर वाढले, तर देशांतर्गत बाजारातही त्याचे सकारात्मक पडसाद नक्कीच दिसतील.
