Low Cost Tur Farming : शेतकरी मित्रांनो, शेती परवडत नाही असं आपण अनेकदा म्हणतो. खतांचा वाढता खर्च, मजुरांचे दर आणि हाती येणारं कमी उत्पादन यामुळे अनेकदा हताश व्हायला होतं. पण जर कुणी तुम्हाला सांगितलं की, फक्त ५ ते ६ हजार रुपयांच्या खर्चात तुम्ही एकरी १४-१५ क्विंटल तुरीचं उत्पादन घेऊ शकता, तर तुमचा विश्वास बसेल का? ज्ञानेश्वर बकाल यांनी हे स्वप्न सत्यात उतरवलं आहे. कमी खर्चात बक्कळ उत्पादन घेण्याचं त्यांचं हे ‘बकाल ॲग्रो पॅटर्न’ नेमकं काय आहे? जाणून घेण्यासाठी हा सविस्तर लेख वाचा.
कमी खर्च, जास्त नफा: तूर उत्पादनाचा ‘बकाल पॅटर्न’
नमस्कार शेतकरी बांधवांनो! आज आपण अशा एका प्रयोगाबद्दल बोलणार आहोत, ज्याने तूर उत्पादनाचं गणितच बदलून टाकलं आहे. ‘बकाल ॲग्रो पॅटर्न’चे ज्ञानेश्वर बकाल यांनी आपल्या शेतात राबवलेला हा प्रयोग प्रत्येक शेतकऱ्यासाठी प्रेरणादायी आहे. चला तर मग, जाणून घेऊया त्यांच्या या विक्रमी उत्पादनाचं गुपित.
लागवडीची आगळीवेगळी पद्धत (४x१ आणि ८ फुटाचा पट्टा)
ज्ञानेश्वर भाऊंनी तुरीची लागवड करताना एक विशिष्ट पद्धत वापरली आहे. त्यांनी दोन ओळींत ४ फूट आणि दोन रोपांत १ ते १.२५ फूट अंतर ठेवलं आहे. पण खरी गंमत पुढे आहे. सलग ४ ओळींनंतर त्यांनी तब्बल ८ फुटांचा पट्टा मोकळा सोडला आहे.
या मोकळ्या जागेमुळे पिकाला भरपूर सूर्यप्रकाश आणि हवा मिळते, ज्यामुळे शेंगा भरगच्च लागतात. अनेक शेतकऱ्यांना वाटलं होतं की यामुळे एकरी झाडांची संख्या कमी होऊन उत्पादन घटेल, पण निकाल मात्र थक्क करणारा लागला!
येथे वाचा – खुशखबर! महिलांचे पैसे खात्यात जमा होण्यास सुरुवात; पहा तुम्हाला किती रक्कम मिळणार?
खतांचे काटेकोर नियोजन (फक्त दोन डोस)
शेतकरी अनेकदा महागड्या खतांच्या मागे धावतात, पण इथे फक्त आणि फक्त १०:२६:२६ या खताचा वापर केला आहे.
पहिला डोस: पेरणीच्या वेळी एकरी एक बॅग.
दुसरा डोस: कळी लागण्याच्या १५-२० दिवस आधी पुन्हा एकरी एक बॅग १०:२६:२६. (त्यांच्या भागात डीएपी आणि पोटॅशची टंचाई असल्याने त्यांनी हाच डोस रिपीट केला, तरीही रिझल्ट उत्तम आला).
मायक्रोन्युट्रिएंट्स किंवा जास्तीच्या युरियाचा कोणताही अतिरिक्त खर्च त्यांनी केला नाही, कारण तूर हे पीक हवेतील नत्र शोषून घेते.
फवारणी तंत्र: कमी खर्चात जास्त रिझल्ट
फक्त दोन फवारण्यांवर त्यांनी संपूर्ण पीक जोपासलं आहे, आणि त्यासाठी वापरलेली औषधेही अतिशय स्वस्त आणि मस्त आहेत:
पहिली फवारणी (३०-३५% फुलधारणेत): या अवस्थेत त्यांनी ‘१३:४०:१३’ (१०० ग्रॅम), ‘रिडोमिल गोल्ड’ (बुरशीनाशक) आणि अळीसाठी ‘इमामेक्टिन बेंजोएट’ वापरले.
दुसरी फवारणी (शेंगा लागताना): जेव्हा ५-१०% शेंगा दिसू लागल्या, तेव्हा त्यांनी ‘०:५२:३४’ (१०० ग्रॅम), ‘रोको’ (बुरशीनाशक ४० ग्रॅम) आणि ‘प्रोफेक्स सुपर’ (३० मिली) फवारले. या दोन्ही फवारण्यांचा मिळून खर्च जेमतेम १४००-१५०० रुपये आला.
येथे वाचा – कांदा अनुदान मंजूर.. एवढ्या शेतकऱ्यांसाठी तब्बल 52 लाखांचा निधी.. तुम्ही या यादीत आहात का?
वान निवड आणि घरगुती व्यवस्थापन
त्यांनी ‘पंचशील कंपनी’चे GOD 2013-41 (गोदावरी) हे वाण निवडले, जे मर रोगाला (Wilt) अतिशय प्रतिकारक आहे. त्यामुळे ड्रिंचिंगचा खर्च वाचला. संपूर्ण प्लॉटमध्ये जेमतेम १०-१५ झाडेच वाळली.
सर्वात महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे श्रम. आंतरमशागत, खुरपणी आणि खुद्द काढणी (सोंगणी) सुद्धा त्यांनी घरच्या घरी केली. जर हे काम मजुरांकडून करून घेतले असते, तर एकरी ४-५ हजार रुपये फक्त मजुरीवर गेले असते. स्वतः राबल्यामुळे हा मोठा खर्च वाचला आणि नफा वाढला.
स्वतः राबा, खर्च वाचवा!
मित्रांनो, शेती तोट्यात जाण्याचं मुख्य कारण म्हणजे अवाढव्य उत्पादन खर्च. बकाल भाऊंचा हा अनुभव सांगतो की, ब्रँडेड औषधे आणि भरमसाठ खतांच्या मागे न धावता, योग्य वेळी योग्य नियोजन केले आणि स्वतः शेतीत घाम गाळला, तर कमी खर्चातही विक्रमी उत्पादन घेणे शक्य आहे.
येथे वाचा – खुशखबर! महिलांचे पैसे खात्यात जमा होण्यास सुरुवात; पहा तुम्हाला किती रक्कम मिळणार?
