उन्हाळ्याच्या कडक झळा सोसत असताना आपल्या सर्वांचे डोळे आकाशाकडे लागलेले असतात, ते म्हणजे मान्सूनच्या आगमनाची वाट पाहत! विशेषतः आपल्या बळीराजासाठी पावसाळा म्हणजे केवळ एक ऋतू नसून, ती संपूर्ण वर्षाच्या जगण्याची एक आशा असते. पण यंदाचा पावसाळा खरंच सुखद असणार आहे की थोडी चिंता वाढवणारा? नुकताच भारतीय हवामान विभागाने (IMD) यंदाच्या मान्सूनचा पहिला आणि बहुप्रतीक्षित अंदाज जाहीर केला आहे. चला तर मग, आकडेवारीच्या जंजाळात न अडकता अगदी सोप्या भाषेत समजून घेऊया की, यंदा २०२६ मध्ये महाराष्ट्रात पाऊस-पाणी नेमकं कसं राहील!
यंदा देशभरात पाऊस कसा असणार?
दरवर्षीप्रमाणे यंदाही भारतीय हवामान खात्याने नैऋत्य मोसमी पावसाचा (मान्सून) पहिला अधिकृत अंदाज वर्तवला आहे. मात्र, यंदाची माहिती शेतकरी बांधवांची थोडी धाकधूक वाढवणारी आहे. देशभरात यावर्षी सरासरीच्या ९२ टक्के पाऊस पडेल, अशी शक्यता वर्तवण्यात आली आहे. हवामान विभागाच्या निकषांनुसार, जेव्हा पावसाचे प्रमाण ९० ते ९५ टक्क्यांच्या घरात असते, तेव्हा त्याला ‘सामान्यपेक्षा कमी’ (Below Normal) पाऊस मानले जाते. त्यामुळे यंदा संपूर्ण देशात सरासरीच्या तुलनेत पाऊसमान थोडे घटलेले असेल.
येथे वाचा – खुशखबर! या वीज ग्राहकांना बिलात मिळणार मोठी सूट
महाराष्ट्रासाठी काय आहेत संकेत?
आता वळूया आपल्या महाराष्ट्राकडे. हवामान विभागाचे महासंचालक डॉ. एम. मोहापात्रा यांनी दिलेल्या सविस्तर माहितीनुसार, राज्यातही फारसे वेगळे चित्र नसेल. विदर्भ, कोकण आणि मध्य महाराष्ट्र या सर्वच प्रमुख भागांमध्ये यंदा ‘सामान्यपेक्षा कमी’ पावसाची नोंद होण्याची शक्यता आहे. म्हणजेच, आपल्या राज्यातही सरासरीच्या तुलनेत ९० ते ९५ टक्केच पाऊस पडेल असा प्राथमिक अंदाज आहे.
येथे वाचा – पोकराचा दुसरा टप्पा सुरू; या जिल्ह्यांचा समावेश
एल निनोचं सावट, पण समुद्राची मिळेल साथ!
पाऊस कमी का पडणार? यामागील सर्वात मोठे कारण म्हणजे ‘एल निनो’ (El Nino). जुलै, ऑगस्ट आणि सप्टेंबर या पावसाळ्याच्या मुख्य महिन्यांमध्ये एल निनोचा प्रभाव असणार आहे. पण यात एक अत्यंत दिलासादायक बाब लपलेली आहे. डॉ. मोहापात्रा यांनी स्पष्ट केल्यानुसार, याच काळात आपल्या भारतीय महासागरातील परिस्थिती खूप सकारात्मक असणार आहे. समुद्रातील ही अनुकूल आणि सकारात्मक स्थिती ‘एल निनो’च्या नकारात्मक प्रभावाला निष्प्रभ करेल. त्यामुळे जरी एल निनो असला तरी त्याचा फार मोठा फटका बसणार नाही आणि जून ते ऑगस्टपर्यंत पावसाची स्थिती बऱ्यापैकी सामान्य राहील.
