Soybean Rates : नमस्कार शेतकरी मित्रांनो! सध्या सोयाबीनच्या बाजारात एक सकारात्मक वातावरण तयार झालेलं दिसत आहे. गेल्या दोन आठवड्यांपासून सोयाबीनच्या दरात जी सुधारणा पाहायला मिळत आहे, त्यामुळे बऱ्याच शेतकऱ्यांच्या आशा पल्लवित झाल्या आहेत. साहजिकच, आता प्रत्येकाच्या मनात एकच प्रश्न आहे – जानेवारी महिन्यात नेमकं काय घडणार? सोयाबीनचे भाव ५५०० रुपयांचा टप्पा ओलांडतील का? आजच्या या ब्लॉगमध्ये आपण सविस्तर आढावा घेणार आहोत.
सध्याची बाजारस्थिती काय सांगते?
सर्वात आधी बाजारातील सध्याच्या दरांवर एक नजर टाकूया. महाराष्ट्रासह मध्य प्रदेशातील अनेक ठिकाणी सोयाबीन प्रक्रिया प्लँट्सचे (Processing Plants) खरेदी दर हे आता किमान आधारभूत किमतीच्या (MSP) जवळपास, म्हणजेच ५१०० ते ५२०० रुपयांच्या दरम्यान पोहोचले आहेत. मात्र, प्रत्यक्ष कृषी उत्पन्न बाजार समित्यांमध्ये शेतकऱ्यांच्या पदरात पडणारा भाव हा काहीसा वेगळा आहे. आजही बहुतांश बाजारांमध्ये शेतकऱ्यांना ४६०० ते ४८०० रुपयांच्या दरम्यान भाव मिळत आहे. थोडक्यात सांगायचं तर, प्लँट्सचे रेट ५००० च्या पुढे गेले असले तरी, शेतकऱ्यांना मिळणारा दर हा ५००० च्या आतच आहे.
भाववाढीची प्रमुख कारणे
जानेवारी महिन्यात बाजारात काय घडू शकतं, हे समजून घेण्याआधी भाव का वाढले आहेत हे पाहणं महत्त्वाचं आहे. याचे मुख्य कारण म्हणजे यावर्षी घटलेलं सोयाबीनचं उत्पादन. उद्योगांच्या अंदाजानुसार देशात ११० ते १०५ लाख टनांच्या दरम्यान उत्पादन अपेक्षित होतं, पण सध्याची बाजारातील आवक पाहता उत्पादन यापेक्षाही कमी असण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
याशिवाय, गेल्या वर्षीचा शिल्लक साठा (Carry Forward Stock) कमी असणे आणि देशांतर्गत तसेच निर्यातीसाठी (विशेषतः युरोप आणि शेजारील देशांमध्ये) सोयापेंडला असलेली चांगली मागणी, यामुळे दरांना आधार मिळत आहे.
येथे वाचा – हरभऱ्याला लागतील घाटेच घाटे.. फक्त करा ही एक फवारणी
सरकारी धोरणांचा प्रभाव
दुसरा महत्त्वाचा फॅक्टर म्हणजे सरकारी खरेदी आणि योजना. मध्य प्रदेशात ‘भावांतर योजने’मुळे शेतकरी तिथं मोठ्या प्रमाणात माल विकत आहेत, कारण बाजारभाव आणि हमीभाव यातील फरक त्यांना सरकारकडून मिळतोय. दुसरीकडे, आपल्याकडे नाफेड आणि इतर संस्थांमार्फत हमीभावाने खरेदी सुरू आहे. आतापर्यंत सुमारे ५ लाख टनांपर्यंत खरेदी झाली आहे. मात्र, मराठवाडा आणि विदर्भातील काही जिल्ह्यांमध्ये बारदाण्याच्या (Gunny Bags) तुटवड्यामुळे खरेदी केंद्रांवर अडचणी येत आहेत, ज्यामुळे खरेदीची गती काहीशी मंदावली आहे.
येथे वाचा – या तारखेपासून हवामान बिघडणार.. पंजाब डख नवीन अंदाज.. हरभरा उत्पादकांना महत्वाचा सल्ला
शेतकऱ्यांनी काय करावे? (तज्ञांचा सल्ला)
आता सर्वात महत्त्वाचा मुद्दा – शेतकऱ्यांनी माल विकायचा की थांबायचं? तज्ञांच्या मते, जर तुम्ही ऑक्टोबरमध्ये पीक हाती आल्यानंतर आतापर्यंत तीन महिने वाट पाहिली असेल, तर आता घाई करून कमी भावात माल विकू नका. जर तुम्हाला पैशांची अत्यंत गरज नसेल, तर किमान ५००० रुपयांच्या खाली सोयाबीन विकणे टाळावे. सध्या हमीभाव आणि बाजारभाव यात साधारण ४०० ते ५०० रुपयांचा फरक आहे. त्यामुळे स्थानिक बाजारात जर तुम्हाला ५००० पेक्षा जास्त भाव मिळत असेल किंवा हमीभावाच्या जवळ दर मिळत असेल, तर विक्रीचा विचार करू शकता. पण कमी भावात पॅनिक सेलिंग करणं टाळावं.
येथे वाचा – शेतकऱ्यांसाठी खुशखबर! रेशनचा पैसा खात्यात जमा! तुमचे आले का? असे तपासा
एकंदरीत पाहता, बाजाराची दिशा सध्या तेजीकडे आहे. पुरवठा कमी आणि मागणी चांगली असल्याने जानेवारीत दरात आणखी सुधारणा होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. पण बाजाराचा हा कल सतत बदलत असतो, त्यामुळे निर्णय घेताना आपल्या स्थानिक बाजाराचा आणि आर्थिक गरजेचा विचार नक्की करा.
महत्वाचे : वरील माहिती तज्ञांच्या माहितीच्या आधारे दिली आहे. शेतमाल विकताना बाजाराचा अभ्यास करून निर्णय घ्यावा.
