Soybean Rates : शेतकरी मित्रांनो, नवीन वर्षाच्या सुरुवातीलाच सोयाबीन बाजारातून एक दिलासादायक बातमी येत आहे. गेल्या आठवडाभरापासून मरगळलेल्या बाजारात अचानक तेजी दिसून आली आणि प्रक्रिया प्लांटचे भाव चक्क ५००० रुपयांच्या वर पोहोचले आहेत. पण हा दर टिकणार का? सरकारी खरेदी केंद्रांवर नक्की काय गोंधळ सुरू आहे? आणि जानेवारी महिन्यात बाजाराची दिशा काय असेल? या सर्व प्रश्नांची सविस्तर उत्तरे जाणून घेण्यासाठी हा ब्लॉग शेवटपर्यंत नक्की वाचा.
बाजारभावात सुधारणा: एक आशेचा किरण
गेल्या काही दिवसांपासून सोयाबीनच्या दरात जी घसरण पाहायला मिळत होती, त्याला आता थोडा ‘ब्रेक’ लागला आहे. सध्या बाजारात एक सकारात्मक चित्र निर्माण झाले आहे. प्रक्रिया प्लांट्सनी (Processing Plants) ५००० रुपयांचा टप्पा ओलांडला असून, बाजार समित्यांमध्येही सोयाबीनला ४६०० ते ४७०० रुपयांचा भाव मिळताना दिसत आहे. विशेष म्हणजे, आठवड्याच्या सुरुवातीला जे भाव ४४०० च्या आसपास होते, त्यात आता १०० ते १५० रुपयांची वाढ झाली आहे. ही वाढ नक्कीच शेतकऱ्यांच्या चेहऱ्यावर थोडे हास्य आणणारी आहे.
सरकारी खरेदीची संथ गती: उद्दिष्ट मोठं, पण साध्य कमी
एकीकडे बाजारात भाव वाढत असताना, दुसरीकडे सरकारी हमीभाव (MSP) खरेदीची काय परिस्थिती आहे, हे पाहणे महत्त्वाचे आहे. यंदा महाराष्ट्रात १८ लाख ५० हजार टन सोयाबीन खरेदीचे मोठे उद्दिष्ट ठेवले होते. पण प्रत्यक्षात परिस्थिती काय आहे? आजवर केवळ ३ लाख ५ हजार टन खरेदी झाली आहे, जी उद्दिष्टाच्या फक्त १६ टक्के आहे.
येथे वाचा – उन्हाळ्यात कमाईचा फॉर्म्युला.. जानेवारीत लावा ही 10 पिके.. कमी दिवसांत लाखोंचा नफा
खरेदीला वेग न येण्यामागे दोन मोठी कारणे आहेत
१. नोंदणीची डोकेदुखी: शेतकऱ्यांच्या ऑनलाइन नोंदणीसाठी आता ३१ डिसेंबरपर्यंतच मुदत आहे. त्यात सर्व्हरच्या समस्या आणि ‘थंब’ (Biometric) न स्वीकारणे अशा तांत्रिक अडचणींमुळे हजारो शेतकरी अजूनही नोंदणीच्या प्रतीक्षेत आहेत. त्यामुळे ही मुदत किमान १५ दिवसांनी वाढवावी, अशी मागणी जोर धरू लागली आहे.
२. बारदाण्याची टंचाई: अनेक केंद्रांवर सोयाबीन साठवण्यासाठी बारदाणा (पोती) उपलब्ध नाही. विशेषतः विदर्भ आणि पणन महासंघाच्या केंद्रांवर ‘बारदाणा आहे तर बारकोड नाही, आणि बारकोड आहे तर बारदाणा नाही’ अशी विचित्र परिस्थिती निर्माण झाली आहे
येथे वाचा – उन्हाळी तीळ लागवड: फक्त 80–90 दिवसांत हमखास पैसा! पहा हा खास फॉर्म्युला
भावांतर योजनेचा परिणाम आणि भविष्याचा अंदाज
तुम्ही विचार करत असाल की नवीन वर्षात, म्हणजेच जानेवारीत भाव अजून वाढतील का? तर याचं उत्तर ‘हो’ आणि ‘नाही’ दोन्हीमध्ये दडलंय. सध्या बाजारात नवीन सोयाबीनची आवक सरासरीपेक्षा कमी आहे, कारण ज्या शेतकऱ्यांकडे कमी गुणवत्तेचा माल होता, त्यांनी तो विकून टाकला आहे. आणि चांगल्या दर्जाचा माल शेतकरी हमीभावाने विकण्यासाठी राखून ठेवत आहेत. यामुळे खुल्या बाजारात तुटवडा जाणवत असून दर वधारले आहेत.
तज्ञांच्या मते, जानेवारीत भावात १०० ते २०० रुपयांची चढ-उतार पाहायला मिळू शकते. जर प्रक्रिया प्लांटचे भाव ५१००-५२०० पर्यंत गेले, तर बाजार समित्यांमध्येही भाव ४८००-४९०० पर्यंत पोहोचू शकतात. पण लक्षात ठेवा, जेव्हा हमीभाव आणि खुल्या बाजारातील भावातला फरक कमी होईल (उदा. ३००-५०० रुपये), तेव्हा शेतकरी सरकारी केंद्रांवर रांगा लावण्यापेक्षा खुल्या बाजारात माल विकणे पसंत करतील.
येथे वाचा – गव्हाची जोरात वाढ होईल.. फक्त फवारा हे एक औषध
थोडक्यात सांगायचे तर… सध्याची परिस्थिती पाहता, ज्यांना पैशांची तातडीची गरज नाही, त्यांनी बाजारभावावर लक्ष ठेवून निर्णय घेणे फायद्याचे ठरेल. हमीभाव केंद्रांवरील गर्दी आणि बारदाण्याचा गोंधळ पाहता, खुल्या बाजारातील वाढते दर हा एक चांगला पर्याय ठरू शकतो.
