Soybean Price Rise Signals : सध्या शेतकऱ्यांच्या पारावर आणि सोशल मीडियावर एकच चर्चा जोरात सुरू आहे – “सोयाबीनचे भाव वाढणार का?” बाजारात सोयाबीनची आवक कमी झाली आहे आणि त्यामुळे दरात सुधारणा होईल, असा अंदाज वर्तवला जात आहे. पण नेमकं सत्य काय आहे? चला, आजच्या या ब्लॉगमध्ये आपण सोयाबीनच्या दराचे सविस्तर विश्लेषण करूया आणि शेतकऱ्यांनी नेमका काय निर्णय घ्यावा, ते पाहूया.
भाव का वाढतायत? अर्थकारण समजून घ्या
मध्यंतरी सोयाबीनचे भाव पडले होते, पण आता चित्र बदलताना दिसत आहे. यामागे मुख्य कारण म्हणजे ‘मागणी आणि पुरवठा’. नेहमीच्या हंगामात देशात दिवसाला ५ ते ६ लाख क्विंटल सोयाबीनची आवक असते, पण सध्या ती घटून केवळ २ ते ३ लाख क्विंटलवर आली आहे. अर्थशास्त्राचा साधा नियम आहे – आवक घटली की मागणी वाढते आणि भाव वधारतात. यावर्षी उत्पादनातही मोठी घट झाली आहे. दरवर्षी १२०-१२५ लाख टन असणारे उत्पादन यावर्षी १०५-११० लाख टनांपर्यंत खाली आल्याचा अंदाज आहे. त्यामुळे बाजारात तुटवडा जाणवू लागला आहे.
मध्य प्रदेश फॅक्टर आणि भावांतर योजना
मध्य प्रदेश सरकारने ‘भावांतर योजना’ लागू केली आहे, ज्याची मुदत १५ जानेवारी २०२६ पर्यंत आहे. तिथल्या शेतकऱ्यांनी या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी आपली सोयाबीन मोठ्या प्रमाणात विकली, ज्यामुळे मध्यंतरी बाजारात आवक वाढली होती आणि भाव पडले होते. पण आता तिथला साठा कमी झाला आहे, ज्याचा परिणाम दरांवर दिसत आहे.
येथे वाचा – नवीन अतिवृष्टी भरपाई यादी आली.. तुमचं नाव यादीत आहे का? असं तपासा
पुढील काळात भाव किती वाढतील?
सध्या मार्केटमध्ये प्रक्रिया प्लांट्सचे दर ५००० ते ५२०० रुपये आहेत, तर शेतकऱ्यांना प्रत्यक्ष हातात ४६०० ते ४८०० रुपये मिळत आहेत.
तज्ज्ञांच्या मते, जानेवारीच्या अखेरीस किंवा फेब्रुवारीपर्यंत खुल्या बाजारात सोयाबीनचे दर ५३०० रुपयांपर्यंत (म्हणजेच हमीभावाच्या पातळीवर) पोहोचू शकतात. जर आवक अशीच कमी राहिली, तर भाव ५५०० चा टप्पाही गाठू शकतील, अशी शक्यता आहे.
येथे वाचा – शेत रस्ता 100% होणार.. तहसीलदार 7 दिवसांत रस्ता मोकळा करणार.. पहा नवीन नियम
शेतकऱ्यांनी आता काय करावे?
१. मध्य प्रदेशचे शेतकरी: तुमच्यासाठी भावांतर योजनेची मुदत १५ जानेवारीपर्यंत आहे, त्यामुळे तोपर्यंत माल विकणे फायद्याचे ठरू शकते.
२. महाराष्ट्राचे शेतकरी: तुम्ही सध्या थोडी वाट पाहू शकता. जर मार्केटचा भाव आणि नाफेडचा भाव यात ३०० रुपयांपेक्षा जास्त फरक असेल, तर नाफेडला सोयाबीन देणे परवडेल. त्यामुळे नाफेडची नोंदणी करून ठेवा, पण लगेच विक्रीची घाई करू नका. खुल्या बाजारात भाव वाढले तर तिथे विकणे जास्त सोयीचे ठरेल.
कड़ू सत्य: लहान शेतकऱ्यांचे नुकसान
एक गोष्ट मात्र मनाला चटका लावणारी आहे. ज्या अल्पभूधारक शेतकऱ्यांना पैशांची गरज होती, त्यांनी आपला माल आधीच कमी भावात विकला आहे. आता भाव वाढले तरी त्याचा फायदा फक्त मोठ्या शेतकऱ्यांना आणि व्यापाऱ्यांनाच होणार आहे. ‘देर आए दुरुस्त आए’ असे सरकारचे धोरण असले तरी, गरिबांचा माल विकला गेल्यावर आलेली ही तेजी त्यांच्या कामाची नाही.
येथे वाचा – खुशखबर! ‘या’ तारखेला महिलांच्या खात्यात 3 हजार जमा होणार.. पहा महत्वाची तारीख
सावधान: नाफेड केंद्रावरील लूट
काही ठिकाणाहून तक्रारी येत आहेत की नाफेड केंद्रावर सोयाबीन घेण्यासाठी शेतकऱ्यांकडून १०० रुपये प्रति क्विंटलची मागणी केली जात आहे. ही सरळसरळ लूट आहे! जर तुमच्यासोबत असे काही घडत असेल, तर त्याला कडाडून विरोध करा. ही व्यवस्था शेतकऱ्यांच्या फायद्यासाठी आहे, त्यांना लुटण्यासाठी नाही.
थोडक्यात सांगायचे तर:
फेब्रुवारीपर्यंत सोयाबीनचे दर सुधारण्याची चिन्हे आहेत. त्यामुळे आर्थिक गरज नसेल तर माल रोखून धरणे आणि योग्य वेळेची वाट पाहणे शहाणपणाचे ठरेल.
