शेतकरी मित्रांनो, सध्या सगळीकडे हरभरा (चना) पीक जोरात आहे. पण अनेकदा फक्त पेरणी आणि पाणी देऊन भागत नाही, तर पिकाच्या प्रत्येक टप्प्यावर योग्य नियोजनच तुम्हाला बंपर उत्पादन देऊ शकते. हवामान अभ्यासक आणि कृषी तज्ज्ञ पंजाब डख यांनी नुकताच त्यांच्या प्लॉटमधील एक व्हिडिओ शेअर केला आहे, ज्यात त्यांनी हरभरा पिकाच्या ६० दिवसांनंतरच्या नियोजनाचे अत्यंत महत्त्वाचे गुपित सांगितले आहे.
जर तुमचे हरभरा पीक सध्या फुलोरा अवस्थेत असेल, तर ही माहिती तुमच्यासाठी सोन्यापेक्षा कमी नाही. चला तर मग, जाणून घेऊया पंजाबरावांच्या त्या खास टिप्स..
पाण्याचे गणित: ‘ताण’ देणे का गरजेचे आहे?
बरेच शेतकरी हरभऱ्याला सतत पाणी देत राहतात, पण पंजाबरावांच्या मते हे चुकीचे ठरू शकते. त्यांनी सांगितले की, पेरणीनंतर साधारणपणे ६० ते ७० दिवसांपर्यंत ३ वेळा पाणी द्यावे. पण त्यानंतर? त्यानंतर पिकाला ‘ताण’ (Stress) देणे अत्यंत गरजेचे आहे.
का? कारण सतत पाणी दिल्यास पीक फक्त वाढत राहते (Vegetative growth), त्याला शेंगा किंवा घाटे कमी लागतात.
काय करावे? ६०-७० दिवसांनंतर शेतातील मोटर सरळ बंद करा! पिकाला थोडा पाण्याचा ताण पडला की नैसर्गिकरित्या झाडं फुलांवर आणि फळांवर (घाटे) लक्ष केंद्रित करतात. त्यामुळे फुलोरा जबरदस्त येतो.
येथे वाचा – अवघ्या २०० रुपयांत गव्हाचे उत्पादन वाढवणारा ‘जादुई’ फॉर्म्युला! ओंबी होईल १ फूट लांब
फवारणीचे टायमिंग आणि ‘बोरॉन’ची जादू
सध्या ढगाळ वातावरण किंवा धुईमुळे हरभऱ्यावर बुरशीचा प्रादुर्भाव होऊ शकतो. यासाठी पंजाबरावांनी खालीलप्रमाणे फवारणीचे नियोजन सुचवले आहे:
बुरशीनाशक: धुईपासून संरक्षणासाठी एका चांगल्या कंपनीचे बुरशीनाशक वापरा.
कीटकनाशक: अळीचा प्रादुर्भाव रोखण्यासाठी कीटकनाशक घेणे आवश्यक आहे.
बोरॉन (Boron) – गेम चेंजर: हे सर्वात महत्त्वाचे आहे! फुलोरा अवस्थेत ‘बोरॉन’ची फवारणी केल्याने झाडाची नपुंसकता दूर होते. सोप्या भाषेत सांगायचे तर, फुलांचे रूपांतर घाट्यात होण्याचे प्रमाण वाढते आणि गळ होत नाही.
(पंजाबरावांनी स्वतःच्या प्लॉटवर ‘सपोरा’ कंपनीचे औषध आणि चांगल्या दर्जाचे बुरशीनाशक वापरल्याचा उल्लेख केला आहे.)
मधमाश्या आणि आंतरपीक: निसर्गाची मदत घ्या
तुम्ही कधी विचार केलाय का की धणे, जवस किंवा मोहरी हरभऱ्याच्या शेतात का असावी? पंजाबरावांनी त्यांच्या १० एकराच्या प्लॉटमध्ये हरभऱ्यासोबत धणे, जवस आणि मोहरी लावली आहे.
या पिकांच्या फुलांमुळे मधमाश्या (Honeybees) मोठ्या प्रमाणावर आकर्षित होतात.
जेवढ्या जास्त मधमाश्या, तेवढे जास्त परागीभवन (Pollination)! आणि जेवढे जास्त परागीभवन, तेवढे जास्त उत्पादन. हे एक साधे पण प्रभावी नैसर्गिक तंत्र आहे.
येथे वाचा – 2026 चा पीक विमा पाहिजे? ताबतोब करा हे काम
योग्य वाण आणि पेरणीची पद्धत
पंजाब डखांच्या या प्लॉटमध्ये ८१ नंबरची (हार्वेस्टिंगसाठी योग्य) आणि अजून एक नवीन जात आहे. त्यांनी एकरी ५५ किलो बियाणे वापरून पेरणी केली आहे. प्लॉट इतका दाट आणि जोमदार आहे की त्यांनी याला ‘हरभरा प्लेट’ असे म्हटले आहे. जर तुमचे नियोजन बरोबर असेल, तर एकरी २० ते २२ पोत्यांचे (कट्टे) उत्पादन सहज मिळू शकते, असा त्यांचा विश्वास आहे.
शेतकरी मित्रांनो, शेती आता नुसती कष्टाची नाही तर डोक्याची झाली आहे. पंजाब डखांनी सांगितल्याप्रमाणे, पाण्याचे काटेकोर नियोजन (ताण देणे), योग्य वेळी बोरॉनची फवारणी आणि मधमाश्यांसाठी पूरक वातावरण निर्मिती केली, तर तुमच्या हरभऱ्याचे उत्पादन वाढण्यापासून कोणीच रोखू शकत नाही.
आताच आपल्या शेतात जाऊन पहा, पीक फुलोऱ्यात असेल तर पाण्याची मोटर बंद करा आणि फवारणीचे नियोजन करा.
