Pune Farmers : तुम्ही कधी विचार केलाय का की जी भाजी आपण खातो ती खरोखरच किती ताजी असते? अनेकदा दलालांच्या साखळीतून फिरत आपल्या ताटात येईपर्यंत त्या भाजीचा कस गेलेला असतो. पण, पुण्यात एक असा आठवडे बाजार भरतोय जिथे भाजी थेट ‘शेतकऱ्याच्या बांधावरून’ ग्राहकांच्या पिशवीत येते! हो, तुम्ही बरोबर वाचलंत. मध्यस्थ नाही, दलाल नाही, फक्त कष्टाळू शेतकरी आणि च चोखंदळ ग्राहक. चला तर मग, जाणून घेऊया या अनोख्या प्रयोगाबद्दल ज्याने तब्बल १५० कोटींची उलाढाल करून एक नवीन आदर्श निर्माण केला आहे.
काय आहे ही संकल्पना? (थेट शेतकरी ते ग्राहक)
पुण्यामध्ये ‘श्री स्वामी समर्थ शेतकरी उत्पादक कंपनी’च्या माध्यमातून एक जबरदस्त इकोसिस्टम उभी राहिली आहे. इथे नागपूरची संत्री, सासवडचा पेरू, राजगुरुनगरचा भाजीपाला आणि मुळशीची फुलं थेट उत्पादक शेतकरीच विकतात. या बाजारात फिरताना तुम्हाला जाणवेल की इथे विकला जाणारा माल हा काल-परवाचा नसून, चक्क आज सकाळीच शेतातून तोडलेला असतो. त्यामुळे तोडलेल्या भाजीचा तो तजेलदारपणा आणि स्वाद ग्राहकांना थेट अनुभवायला मिळतो.
येथे वाचा – सोयाबीन, कापूस विमा कधी जमा होणार? सरसकट पीकविमा मिळणार का? जाणून घ्या..
‘दिसतं तसं नसतं’ – ऑरगॅनिक शेतीची खरी ओळख
या बाजाराचं खास आकर्षण म्हणजे इथे मिळणारा सेंद्रिय (Organic) भाजीपाला. बाजारात सहसा आपण चकचकीत आणि एकाच आकाराच्या भाज्या बघतो. पण इथे एक शेतकरी (उमेश नागवडे) अभिमानाने सांगतात की, “माझ्या कांद्याला किंवा दोडक्याला बाजारासारखी ‘फिनिशिंग’ नसेल, त्यावर थोडी कीड किंवा डाग असतील, पण त्याची चव साखरेसारखी गोड आहे.”
ग्राहकांनाही आता हे समजू लागलंय की, ज्या भाजीवर औषधांचा मारा नाही ती दिसायला थोडी वेडीवाकडी असली तरी आरोग्यासाठी तीच सर्वोत्तम असते. ७० रुपये किलोने टोमॅटो किंवा १०० रुपये किलोने कांदा विकूनही ग्राहक इथे रांगा लावतात, कारण त्यांना खात्री असते की हा माल १००% शुद्ध आहे.
येथे वाचा – कांद्याला हेक्टरी 90 हजार रुपये मदत; सरकारची नवीन योजना.. असा घ्या लाभ..
फक्त बाजार नाही, ही एक ‘शिस्तबद्ध’ व्यवस्था
बाजार म्हटलं की गोंधळ आणि अस्वच्छता हे चित्र डोळ्यासमोर येतं. पण इथे चित्र वेगळं आहे. या बाजाराच्या यशाचं गमक म्हणजे तिथली ‘शिस्त’.
प्रशिक्षण: इथे माल विकणाऱ्या शेतकऱ्यांना ग्राहकांशी कसं बोलायचं, व्यवहार कसा करायचा याचं चक्क प्रशिक्षण (Training) दिलं जातं.
प्रामाणिकपणा: इथे जर कुणाचा मोबाइल किंवा पाकीट हरवलं, तर ते गायब होत नाही, तर सरळ व्यवस्थापनाकडे जमा होतं. हा विश्वासच ग्राहकांना पुन्हा पुन्हा इथे खेचून आणतो.
नियोजन: कोणत्या शेतकऱ्याने किती माल आणावा आणि किती विकावा, याचं गणित आधीच ठरलेलं असतं. त्यामुळे भाव पडत नाहीत आणि नुकसानही होत नाही.
१५० कोटींची गरुडझेप
नरेंद्र पवार आणि त्यांच्या टीमने २०१४ मध्ये एका छोट्या संकल्पनेतून याची सुरुवात केली होती. आज १२ वर्षांनंतर या मॉडेलशी ६५०० हून अधिक शेतकरी जोडले गेले आहेत. पुणे, मुंबई, ठाणे आणि संभाजीनगर अशा शहरांमध्ये आठवडे बाजार भरवून ही कंपनी वर्षाला १५० कोटींची उलाढाल करते. यामुळे शेतकऱ्यांच्या खिशात चार पैसे जास्त खुळखुळू लागले आहेत आणि ग्राहकांनाही दर्जेदार माल मिळू लागला आहे.
येथे वाचा – घरपट्टी भरा नाहीतर कर्जमाफी विसरा? पहा नेमकं खरं काय..
इतर शेतकऱ्यांसाठी संधी
जर तुम्ही शेतकरी असाल आणि तुम्हालाही या साखळीचा भाग व्हायचं असेल, तर ही एक सुवर्णसंधी आहे. तुमच्याकडे पिकवलेला माल असेल आणि तो थेट ग्राहकापर्यंत पोहोचवायची जिद्द असेल, तर तुम्ही ‘समर्थ फार्मर मार्केट’शी संपर्क साधू शकता. फक्त माल पिकवणं नाही, तर तो विकण्याचं कौशल्य आणि शिस्त इथे शिकवली जाते.
थोडक्यात काय? तर शहरात राहून गावरान आणि अस्सल चवीच्या शोधात असाल, तर या आठवडे बाजाराला नक्की भेट द्या. कारण इथे फक्त भाजीपाला विकला जात नाही, तर शेतकऱ्याच्या घामाचं मोल होतं आणि ग्राहकाच्या आरोग्याची काळजी घेतली जाते!
