शेतकरी मित्रांनो, निसर्गाचा लहरीपणा पुन्हा एकदा आपल्यासमोर उभा ठाकला आहे. सध्या मराठवाडा, विदर्भ आणि पश्चिम महाराष्ट्रात ढगाळ वातावरण, सोसाट्याचा वारा आणि विजांच्या कडकडाटासह अवकाळी पावसाने हजेरी लावली आहे. सध्या आपल्या शिवारात कांद्याचं पीक मोठ्या प्रमाणावर आहे. एकीकडे रब्बीचा कांदा काढणीला आलाय, तर दुसरीकडे उन्हाळी कांदा अजूनही पोसतोय. अशा ऐन मोक्याच्या वेळी आलेला हा पाऊस कांदा उत्पादकांच्या काळजाचा ठोका चुकवणारा आहे. पण घाबरून जाऊ नका! योग्य वेळी अचूक उपाययोजना केल्यास आपण आपल्या हक्काच्या पिकाला या संकटातून नक्कीच वाचवू शकतो. कृषी विज्ञान केंद्र, नारायणगावचे पीक संरक्षण विशेषज्ञ डॉ. दत्तात्रय गावडे यांनी यावर काही अत्यंत महत्त्वाचे उपाय सुचवले आहेत. चला तर मग, अवकाळी पावसात कांद्याची काळजी कशी घ्यावी, हे सविस्तर जाणून घेऊया.
काढणीला आलेल्या रब्बी कांद्याची काळजी कशी घ्यावी?
सध्या रब्बी हंगामातील कांदा पूर्णपणे तयार असून तो काढणीच्या अवस्थेत आहे. अशा वेळी अचानक पडणारा पाऊस कांद्यासाठी खूप घातक ठरू शकतो. जमिनीतील कांदा सडू नये यासाठी खालील उपाय त्वरित करा:
पाण्याचा जलद निचरा: पाऊस पडून गेल्यानंतर कांद्याच्या पातीवर साचलेलं पाणी अलगद हलवून खाली पाडा. तसेच, गादीवाफ्यात किंवा सऱ्यांमध्ये पाणी साचून राहणार नाही याची काळजी घ्या. साचलेल्या पाण्यामुळे कांदा सडण्याची शक्यता खूप वाढते, त्यामुळे शेतातून पाण्याचा जलद निचरा करणे अत्यंत गरजेचे आहे.
बुरशीनाशकाची आळवणी (Drenching): पावसाळा होऊन गेल्यानंतर किंवा पावसाचा अंदाज असतानाच, जमिनीत ओलावा असताना ‘ट्रायकोडर्मा’ आणि ‘सुडोमोनस’ची आळवणी करावी. एका एकरासाठी २०० लिटर पाण्यात २ लिटर (किंवा २ किलो) या प्रमाणात हे द्रावण द्यावे. यामुळे जमिनीतून होणाऱ्या बुरशीच्या हल्ल्यापासून कांद्याचा बचाव होईल.
पातीवरील फवारणी: पातीवर बुरशीजन्य रोगांचा प्रादुर्भाव टाळण्यासाठी ‘कार्बेंडाझिम’ (०.१%) या बुरशीनाशकाची फवारणी करावी. यासाठी १० लिटर पाण्यात १० ग्रॅम औषध मिसळून फवारावे. गरज वाटल्यास १० दिवसांच्या अंतराने दुसरी फवारणी करू शकता.
येथे वाचा – मिरची लागवडीचा भन्नाट फॉर्म्युला; फक्त 20 गुंठ्यातून घेतले लाखोंचे उत्पन्न
वाढीच्या अवस्थेतील उन्हाळी कांद्याचे व्यवस्थापन
उन्हाळी कांदा सध्या वाढीच्या टप्प्यात आहे. खरेतर या कांद्यासाठी पावसाचे पाणी काही प्रमाणात फायदेशीर ठरू शकते, पण त्यानंतर उद्भवणाऱ्या रोगराईवर नियंत्रण मिळवणे मोठे आव्हान असते.
फुलकिडे आणि मर रोगाचा धोका: जर मुसळधार पाऊस झाला तर फुलकिडे धुवून जातात, पण जर रिमझिम किंवा हलक्या सरी आल्या तर मात्र फुलकिड्यांचा प्रादुर्भाव वेगाने वाढतो. सोबतच मर रोगाचा धोकाही संभवतो.
उन्हाळी कांद्यासाठी आळवणी: रब्बी कांद्याप्रमाणेच उन्हाळी कांद्यालाही ‘ट्रायकोडर्मा’ आणि ‘सुडोमोनस’ (प्रति एकर २०० लिटर पाण्यात २ किलो/२ लिटर) ची आळवणी करून घ्यावी.
करपा रोगावर नियंत्रण: पावसानंतर जर ढगाळ हवामान राहिले, तर कांद्याच्या पातीवर तांबडा किंवा तपकिरी करपा दिसू शकतो. यावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी १० लिटर पाण्यात १० ग्रॅम ‘कार्बेंडाझिम’ मिसळून फवारणी करावी. ही फवारणी अत्यंत फायदेशीर ठरते आणि आवश्यकतेनुसार १० दिवसांनी पुन्हा फवारता येते.
फुलकिड्यांसाठी (Thrips) उपाययोजना: * जैविक उपाय: १ लिटर पाण्यात ५ मिली ‘मेटारायझियम ॲनिसोप्ली’ (किंवा लेकॅनिसिलियम लेकॅनी) आणि सोबत ३ मिली ‘अझाडिरेक्टिन’ (३००० ppm) मिसळून फवारणी करावी.
रासायनिक उपाय: जर एका पातीवर ३ ते ५ पेक्षा जास्त फुलकिडे दिसत असतील, तरच रासायनिक कीटकनाशकांचा वापर करणे योग्य ठरेल. मात्र, एक अत्यंत महत्त्वाची गोष्ट लक्षात ठेवा—एकाच कीटकनाशकाचा सतत वापर करू नका. औषधे आलटून-पालटून फवारा.
येथे वाचा – कर्जमाफीच्या गावनिहाय याद्या जाहीर होणार? जाणून घ्या कोण ठरणार पात्र..
शेतकरी बांधवांनो, हवामान आपल्या हातात नसलं तरी पिकाचं योग्य व्यवस्थापन करणं नक्कीच आपल्या हातात आहे. तज्ज्ञांनी सुचवलेल्या या सोप्या पण प्रभावी तंत्रांचा वापर करून आपण आपल्या कांद्याला अवकाळीच्या तडाख्यातून सुरक्षित ठेवू शकतो. ही माहिती तुमच्या इतर शेतकरी ग्रुप्सवर आणि मित्रांपर्यंत नक्की शेअर करा, जेणेकरून सर्वांचेच नुकसान टळेल!
