शेतकरी मित्रांनो, सध्या मका बाजारातील परिस्थिती पाहून तुमच्याही कपाळावर आठ्या पडल्या असतील ना? बाजारातील भाव पडलेले आहेत आणि हातातोंडाशी आलेला घास हिरावला जातोय की काय, अशी भीती वाटणे साहजिक आहे. पण, निराश होऊ नका! कारण अंधारात आशेचा किरण असावा, तशी एक महत्त्वाची बातमी समोर आली आहे. सरकारी हमीभाव केंद्रांवर मका खरेदीबाबतच्या घडामोडी आणि तुमच्या सातबारा उताऱ्यावरील पीक नोंदीबाबतचा एक मोठा निर्णय तुमच्या फायद्याचा ठरू शकतो. चला तर मग, समजून घेऊया की सध्या मक्याचं नक्की चाललंय तरी काय?
बाजारभाव विरुद्ध हमीभाव: तफावत मोठी आहे
सध्याची परिस्थिती बघितली तर मका उत्पादक चांगलाच अडचणीत सापडला आहे. बाजारात मक्याला मिळणारा भाव हा हमीभावापेक्षा आणि गेल्या वर्षीच्या तुलनेतही खूपच कमी आहे.
सध्याचा बाजारभाव: महाराष्ट्रात सरासरी १७०० ते १९०० रुपये.
शासकीय हमीभाव: २२२५ रुपये.
गेल्या वर्षीची स्थिती: जानेवारी २०२५ मध्ये हाच दर २३०० ते २५०० रुपयांच्या घरात होता.
म्हणजेच, जर तुम्ही व्यापाऱ्याला मका विकला तर मोठं नुकसान सोसावं लागू शकतं. त्यामुळेच ‘हमीभाव खरेदी केंद्र’ हा सध्या शेतकऱ्यांसाठी सर्वात मोठा आधार ठरू पाहतोय.
येथे वाचा – 2026 चा पीक विमा पाहिजे? ताबतोब करा हे काम
खरेदी केंद्रांची सद्यस्थिती: संथ सुरुवात पण पुढे वेगाची अपेक्षा
शासनाने राज्यात तब्बल ३ लाख १० हजार टन मका खरेदीचे उद्दिष्ट ठेवले आहे. यासाठी १६ जिल्ह्यांमध्ये १६४ खरेदी केंद्रे उभारण्यात आली आहेत. पण खरी गोम अशी आहे की, अजूनही खरेदीचा वेग म्हणावा तसा नाही.
आतापर्यंतची खरेदी: फक्त ६००० टन (उद्दिष्ट खूप मोठं आहे!).
आघाडीवर कोण? बुलढाणा (४१ केंद्रे), नाशिक (२१ केंद्रे) आणि छत्रपती संभाजीनगरमध्ये खरेदी सुरू झाली आहे.
अडचण काय? अहिल्यानगर, जालना, चंद्रपूर, नागपूर आणि सातारा यांसारख्या जिल्ह्यांमध्ये खरेदी केंद्रे मंजूर झालीत, पण ‘गोदामे’ उपलब्ध नसल्याने खरेदी रखडली आहे.
पण काळजी नको, कारण फेडरेशनच्या माहितीनुसार, निवडणुकांमुळे अडकलेली गोदामे आता मोकळी होत आहेत. त्यामुळे येत्या २-३ दिवसांत खरेदीचा वेग वाढेल आणि फेब्रुवारीत तर मका खरेदी जोरात सुरू होईल, असा अंदाज आहे.
येथे वाचा – अवघ्या २०० रुपयांत गव्हाचे उत्पादन वाढवणारा ‘जादुई’ फॉर्म्युला! ओंबी होईल १ फूट लांब
सातबारावर मक्याची नोंद नाही? तरीही चिंता नको
अनेक शेतकऱ्यांची मोठी अडचण ही होती की, त्यांनी खरिपात मका लावला खरा, पण ‘ई-पीक पाहणी’च्या तांत्रिक अडचणींमुळे किंवा पीक विम्याच्या गोंधळामुळे सातबारावर मक्याची नोंदच झाली नाही. नोंद नसेल तर हमीभावाने विकणार कसं?
यावर शासनाने आता मध्यममार्ग काढला आहे.
तुमच्याकडे पीक पेरा नोंद नसेल, तर तलाठी आणि तहसीलदार यांच्या मदतीने एक स्वतंत्र यादी तयार केली जाईल.
तुम्ही तुमच्या तलाठ्याशी संपर्क साधा, ते एक यादी बनवून खरेदी केंद्राला देतील.
त्या यादीच्या आधारे तुमचा मका खरेदी केला जाईल.
त्यामुळे “माझ्या उताऱ्यावर नोंद नाही,” म्हणून हताश होऊन कमी भावात मका विकू नका. प्रशासकीय पातळीवर ही अडचण दूर करण्याचे प्रयत्न सुरू झाले आहेत.
शेतकरी बांधवांनो, सध्याच्या पडत्या भावात हमीभाव केंद्र हेच आपल्यासाठी तारणहार आहेत. जर सरकारी खरेदी वाढली, तर त्याचा सकारात्मक परिणाम खुल्या बाजारावरही होईल आणि व्यापाऱ्यांनाही दर ५०-१०० रुपयांनी वाढवावे लागतील, असा अभ्यासकांचा अंदाज आहे. त्यामुळे तुमच्या जवळच्या खरेदी केंद्रावर जा, तिथे गोदाम उपलब्ध आहे का ते तपासा आणि सातबाराच्या नोंदीचा प्रश्न असल्यास तलाठ्याची भेट घ्या. थोडी कळ सोसा, पण हक्काचा भाव मिळवा!
