गावाकडच्या राजकारणाची उत्सुकता शिगेला पोहोचवणारी एक मोठी आणि धडाकेबाज बातमी समोर आली आहे! गेल्या अनेक दिवसांपासून ज्याची आतुरतेने वाट पाहिली जात होती, तो ‘ग्रामपंचायत निवडणुकीचा रणसंग्राम’ अखेर सुरू झाला आहे. राज्य निवडणूक आयोगाने महाराष्ट्रातील रिक्त असलेल्या ग्रामपंचायत सदस्य आणि थेट सरपंच पदांच्या निवडणुकांचा अधिकृत कार्यक्रम जाहीर केला आहे. तुमच्या गावातही निवडणूक लागणार आहे का? मतदान कधी होणार? उमेदवारी अर्ज कधी भरायचे? या सर्व प्रश्नांची उत्तरे तुम्हाला या लेखात मिळतील. चला तर मग, या निवडणुकीच्या महासंग्रामाची सविस्तर माहिती सोप्या भाषेत समजून घेऊया!
निवडणुकीची व्याप्ती आणि जागांचे समीकरण
राज्यातील तब्बल ३४ जिल्ह्यांमध्ये ही निवडणूक प्रक्रिया राबवली जाणार आहे. एकूण २,४४४ ग्रामपंचायतींमधील तब्बल ३,५९१ रिक्त जागांसाठी हे मतदान होईल. विशेष म्हणजे, यामध्ये थेट जनतेतून निवडल्या जाणाऱ्या सरपंचांच्या ४७१ जागांचा समावेश आहे, तर ग्रामपंचायत सदस्यांच्या ३,१२० जागांसाठी उमेदवारांची प्रतिष्ठा पणाला लागणार आहे. राजीनामा, निधन, अपात्रता किंवा इतर कोणत्याही कारणांमुळे या जागा रिक्त झाल्या होत्या, ज्या आता या पोटनिवडणुकीच्या माध्यमातून भरल्या जातील.
निवडणुकीचे संपूर्ण वेळापत्रक
राज्य निवडणूक आयोगाने १७ मार्च २०२६ रोजी यासंदर्भातील अधिकृत परिपत्रक (Notification) जारी केले आहे. चला तर नजर टाकूया या निवडणुकीच्या महत्त्वाच्या तारखांवर:
निवडणूक नोटीस प्रसिद्धी: तहसीलदार स्तरावर ३० मार्च २०२६ रोजी निवडणुकीची अधिकृत नोटीस प्रसिद्ध केली जाईल.
उमेदवारी अर्ज भरणे (Nomination): ७ एप्रिल ते १३ एप्रिल २०२६ या कालावधीत सकाळी ११ वाजेपासून उमेदवारी अर्ज दाखल करता येतील. (महत्त्वाची टीप: ११ आणि १२ एप्रिल रोजी सुट्टी असल्याने या दोन दिवशी अर्ज भरता येणार नाहीत).
अर्जांची छाननी (Scrutiny): १५ एप्रिल २०२६ रोजी सकाळी ११ वाजेपासून दाखल झालेल्या सर्व उमेदवारी अर्जांची पडताळणी (छाननी) केली जाईल.
अर्ज मागे घेण्याची मुदत: ज्या उमेदवारांना निवडणुकीतून माघार घ्यायची आहे, ते १७ एप्रिल २०२६ रोजी आपले अर्ज मागे घेऊ शकतील.
निवडणूक चिन्ह वाटप: १७ एप्रिल रोजीच दुपारी ३ वाजेनंतर अंतिम उमेदवारांना त्यांच्या निवडणूक चिन्हांचे वाटप केले जाईल.
प्रत्यक्ष मतदान आणि निकालाचा दिवस
मतदानाची तारीख: २८ एप्रिल २०२६ रोजी प्रत्यक्ष मतदान पार पडेल. मतदानाची वेळ सकाळी ७:३० ते सायंकाळी ५:३० वाजेपर्यंत असेल. (टीप: नक्षलग्रस्त आणि अतिदुर्गम भागांसाठी ही वेळ सकाळी ७:३० ते दुपारी ३:०० वाजेपर्यंतच मर्यादित राहील).
मतमोजणी आणि निकाल: मतदानानंतर दुसऱ्याच दिवशी, म्हणजेच २९ एप्रिल २०२६ रोजी मतमोजणी होईल आणि गावचे नवे कारभारी कोण? याचा फैसला होईल.
अंतिम अधिसूचना: जिल्हाधिकारी कार्यालयामार्फत ६ मे २०२६ रोजी या निवडणुकीच्या निकालांची अंतिम अधिकृत अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात येईल.
थोडक्यात सांगायचे तर, एप्रिल महिना महाराष्ट्राच्या ग्रामीण राजकारणासाठी अत्यंत धामधुमीचा आणि रंगतदार ठरणार आहे. टप्प्याटप्प्याने राज्यातील इतरही रिक्त जागांसाठी लवकरच निवडणूक कार्यक्रम जाहीर होण्याची शक्यता आहे. तुम्ही जर या निवडणुकीत उमेदवार म्हणून उभे राहण्याच्या तयारीत असाल किंवा नुसतेच गावच्या राजकारणाचे साक्षीदार असणार असाल, तर या तारखा तुमच्या डायरीत नक्कीच नोंदवून ठेवा.
