EL-Nino 2026 : शेतकरी मित्रांनो, २०२६ चे वर्ष पावसाच्या दृष्टीने कसे असणार? सध्या सगळीकडे ‘एल निनो’ परत येणार अशी चर्चा सुरू आहे. यामुळे पुन्हा दुष्काळाचा सामना करावा लागेल का? आंतरराष्ट्रीय हवामान संस्था आणि भारतीय हवामान विभाग नेमकं काय सांगत आहे? या ब्लॉगमध्ये आपण सोप्या भाषेत समजून घेऊया की २०२६ च्या मान्सूनचे चित्र नेमके कसे असू शकते.
२०२६ चा मान्सून आणि ‘एल निनो’ची टांगती तलवार
नमस्कार मित्रांनो! सध्या हवामान क्षेत्रात एकाच गोष्टीची चर्चा जोर धरतेय, ती म्हणजे ‘एल निनो’ (El Nino). हवामान तज्ञांनी २०२६ च्या मान्सून हंगामात ‘एल निनो’ पुन्हा सक्रिय होण्याची शक्यता वर्तवली आहे. साहजिकच, जेव्हा ‘एल निनो’चं नाव येतं, तेव्हा आपल्या डोळ्यांसमोर दुष्काळ आणि पावसाची ओढ उभी राहते. त्यामुळे शेतकऱ्यांच्या मनात धाकधूक वाढणं स्वाभाविक आहे. पण घाबरून जाण्याआधी, नेमकं वास्तव काय आहे आणि जागतिक हवामान संस्थांचे अंदाज काय सांगतायत, हे आपण समजून घेऊया.
सध्याची परिस्थिती काय आहे?
सध्या प्रशांत महासागरात (Pacific Ocean) ‘ला निना’ (La Nina) परिस्थिती आहे, जी आता हळूहळू कमकुवत होत आहे. सोप्या भाषेत सांगायचं तर, ‘ला निना’ म्हणजे जेव्हा समुद्राचे पाणी थंड असते, ज्यामुळे चांगला पाऊस पडतो. पण आता निरीक्षण असे सांगत आहे की, पश्चिम पॅसिफिक महासागरातील पाणी गरम होऊ लागले आहे. ही उष्णता केवळ वरवरची नसून समुद्राच्या १०० ते २५० मीटर खोलीपर्यंत पोहोचली आहे. या गरम पाण्यामुळेच ‘एल निनो’ तयार होण्याची शक्यता बळावली आहे.
येथे वाचा – सोयाबीन विकू नका.. भाव किती वाढणार? पहा तज्ञांचा सल्ला
जागतिक हवामान संस्थांचा अंदाज काय?
वेगवेगळ्या संस्थांनी २०२६ बद्दल काही महत्त्वाचे अंदाज वर्तवले आहेत:
युरोपियन संस्थांचा इशारा: ‘युरोपियन सेंटर फॉर मिडियम रेंज वेदर फॉरकास्ट’ आणि ‘सीविअर वेदर युरोप’ या संस्थांच्या मते, २०२६ च्या उन्हाळ्यापर्यंत ‘एल निनो’ स्थिती तयार होऊ शकते. विशेषतः वर्षाच्या दुसऱ्या सहामाहीत तो अधिक मजबूत होईल आणि २०२६-२७ पर्यंत टिकून राहू शकतो.
अमेरिकेचा अंदाज: अमेरिकेच्या NOAA संस्थेने सुद्धा वर्षाच्या दुसऱ्या सहामाहीत ‘एल निनो’ सक्रिय होण्याची ४८% शक्यता वर्तवली आहे.
भारतीय हवामान विभाग (IMD): आपले हवामान तज्ज्ञ मृत्युंजय महापात्रा यांनी देखील जून-जुलै-ऑगस्ट दरम्यान ‘एल निनो’ ची शक्यता अधिक असल्याचे प्राथमिक अंदाजात म्हटले आहे
याचा मान्सूनवर काय परिणाम होईल?
जर २०२६ च्या जूननंतर प्रशांत महासागराचे तापमान वेगाने वाढले, तर त्याचा थेट परिणाम मान्सूनच्या दुसऱ्या टप्प्यावर (जुलै ते सप्टेंबर) होऊ शकतो. यामुळे देशात दुष्काळसदृश परिस्थिती निर्माण होण्याचा धोका नाकारता येत नाही. इतिहासाकडे पाहिल्यास, १८७१ ते २०२३ या काळात ‘एल निनो’ची वर्षे भारतासाठी बहुतांश वेळा प्रतिकूलच ठरली आहेत. गेल्या १५० वर्षांत ‘एल निनो’ असताना केवळ चार वेळा देशात सामान्य पाऊस झाला आहे. बहुतेक वेळा पावसाची तूट १० ते २० टक्क्यांपर्यंत असते.
येथे वाचा – हरभऱ्याला लागतील घाटेच घाटे.. फक्त करा ही एक फवारणी
पण हेही लक्षात ठेवा…
मित्रांनो, ‘एल निनो’ म्हणजे प्रत्येक वेळी दुष्काळच पडेल असे नाही. काही वर्षांत ‘एल निनो’ असूनही पावसाने चांगली हजेरी लावल्याची उदाहरणे आहेत. शिवाय, हे सध्याचे प्राथमिक अंदाज आहेत. हवामान सतत बदलत असते, त्यामुळे पुढील काही महिन्यांत चित्र अधिक स्पष्ट होईल. शेतकऱ्यांनी आताच घाबरून न जाता, हवामानाच्या ताज्या अपडेट्सवर लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे. कारण आपल्या देशाची ५१% शेती आजही पावसावर अवलंबून आहे. त्यामुळे सावध राहणे आणि नियोजनात लवचिकता ठेवणे केव्हाही फायद्याचे ठरेल.
आम्ही वेळोवेळी हवामानाचे अचूक अपडेट्स तुमच्यापर्यंत पोहोचवत राहूच. तोपर्यंत काळजी घ्या आणि आपल्या शेतीचे नियोजन करा!
