सध्या राज्यात हुडहुडी भरवणारी थंडी सुरू आहे, पण त्याचसोबत शेतकऱ्यांच्या मनात एक भीती कायम आहे—ती म्हणजे अवकाळी पावसाची! “ला-निना सक्रिय झालाय, आता पाऊस पडणार का?” “रब्बी पिकांचे नुकसान होणार का?” अशा अनेक प्रश्नांनी तुम्ही चिंतेत असाल, तर हा ब्लॉग खास तुमच्यासाठी आहे. हवामान तज्ज्ञ माणिकराव खुळे यांनी यावर्षीच्या थंडीचे गणित आणि पावसाची शक्यता यावर अत्यंत महत्त्वाचा आणि दिलासादायक अंदाज वर्तवला आहे. शेतकऱ्यांसाठी ही ‘गुड न्यूज’ काय आहे, ते सविस्तर वाचा!
सध्या सोशल मीडियावर आणि गप्पांच्या ओघात एकच चर्चा आहे, ती म्हणजे ‘ला-निना’ (La Niña) आणि अवकाळी पाऊस. थंडीचा कडाका वाढलेला असताना पावसाची शक्यता वर्तवली जात असल्याने शेतकरी बांधव संभ्रमात आहेत. मात्र, हवामान विभागाचे निवृत्त शास्त्रज्ञ माणिकराव खुळे यांनी या सगळ्या चर्चांना पूर्णविराम देत एक अत्यंत स्पष्ट आणि सकारात्मक चित्र आपल्यासमोर मांडले आहे. यावर्षीची थंडी, पावसाची भीती आणि रब्बी हंगाम याबद्दल नक्की काय परिस्थिती असेल? चला, साध्या शब्दांत समजून घेऊया.
पुढील दीड महिना पावसाची सुट्टी!
सगळ्यात आधी मनातील भीती काढून टाका. ‘ला-निना’ सक्रिय झाल्याच्या बातम्या येत असल्या तरी, सध्यातरी तो खूपच कमकुवत अवस्थेत आहे. सध्या ईशान्य मान्सूनचा प्रभाव दक्षिणेकडील राज्यांपुरता मर्यादित आहे. त्यामुळे जानेवारीच्या अखेरीस किंवा फेब्रुवारीच्या मध्यापर्यंत महाराष्ट्रात पावसाची कोणतीही शक्यता नाही. आकाश निरभ्र राहील आणि कोरडे हवामान असेल. त्यामुळे पावसाच्या धास्तीने पिकांच्या नियोजनात बदल करण्याची गरज नाही.
येथे वाचा – जानेवारीपासून रेशन वाटपात बदल होणार; ‘आता’ एवढे धान्य मिळणार..
यंदा थंडीचा ‘कडाका’ का वाढलाय?
तुम्ही अनुभवलं असेलच की यंदाची थंडी गेल्या काही वर्षांपेक्षा वेगळी आणि जास्त आहे. अगदी जेऊरसारख्या ठिकाणी पारा ५ अंशांपर्यंत खाली आला आहे. या कडाक्याच्या थंडीमागे एक शास्त्रीय कारण आहे, ते म्हणजे ‘निगेटिव्ह इंडियन ओशन डायपोल’.
सोप्या भाषेत सांगायचे तर, बंगालच्या उपसागराचे तापमान अरबी समुद्रापेक्षा जास्त आहे. यामुळे पावसाळी वातावरण निर्माण करणाऱ्या सिस्टिम्स महाराष्ट्राकडे न येता थेट तमिळनाडू आणि केरळच्या दिशेने जात आहेत. परिणामी, महाराष्ट्रावर ढगाळ वातावरण नाही. आकाश पूर्णपणे साफ असल्यामुळे उत्तरेकडून येणारे थंड वारे थेट जमिनीपर्यंत पोहोचत आहेत आणि जमिनीतील उष्णता लवकर बाहेर पडत असल्याने थंडीचा जोर वाढला आहे.
येथे वाचा – हरभरा दुसरी फवारणी; भरघोस फुलधारणा.. मर रोग आणि अळी 100% खल्लास..
पुढील काळात हवामान कसे राहील?
तुम्हाला थंडी आवडत असेल किंवा नसेल, पण रब्बी पिकांसाठी एक आनंदाची बातमी आहे की १५ फेब्रुवारीपर्यंत थंडीचा मुक्काम हलणार नाही.
• डिसेंबर अखेर आणि जानेवारी महिन्यातही राज्यात थंडीच्या लाटा (Cold Waves) येऊ शकतात.
• केवळ उत्तर महाराष्ट्रच नाही, तर कोल्हापूर, सातारा, सोलापूर आणि विदर्भातील जिल्ह्यांमध्येही हुडहुडी कायम राहील.
• सध्याचे वातावरण पाहता यंदा थंडी दीर्घकाळ टिकणार आहे, जे शेतीसाठी खूप फायदेशीर आहे.
शेतकरी मित्रांनो, हे ‘बंपर’ उत्पन्नाचे वर्ष ठरू शकते!
माणिकराव खुळे सरांच्या मते, निसर्ग यंदा शेतकऱ्यांच्या बाजूने आहे. हे वर्ष रब्बी हंगामासाठी एखाद्या वरदानापेक्षा कमी नाही.
सूर्यप्रकाशाचा फायदा: आकाश निरभ्र असल्याने पिकांना दिवसा भरपूर सूर्यप्रकाश मिळत आहे आणि रात्री चांगली थंडी. हे प्रकाशसंश्लेषण (Photosynthesis) आणि पिकांच्या वाढीसाठी सर्वोत्तम समीकरण आहे.
पाण्याचे नियोजन: अनेकदा थंडीत आपण पिकांना जास्त पाणी देण्याची चूक करतो. पण तज्ज्ञांचा सल्ला आहे की, अतिसिंचन (Over-irrigation) टाळा. जमिनीत गारवा टिकून आहे, त्यामुळे पिकांना आवश्यक तेवढेच पाणी द्या. जास्त पाणी दिले तर पिकांवर उलट परिणाम होऊ शकतो.
कामे आत्ताच उरका: निंदणी, खुरपणी आणि खतांचे डोस आताच पूर्ण करून घ्या. पिकांची वाढ जोमाने होण्यासाठी हा काळ सुवर्णसंधी आहे.
गारपिटीची चिंता नको
फेब्रुवारी किंवा मार्चमध्ये गारपीट होते का, याची चिंता आतापासून करू नका. सध्या तरी गारपिटीसाठी पोषक वातावरण नाही. त्यामुळे मनातील शंका काढून टाका आणि पूर्ण आत्मविश्वासाने आपल्या उभ्या पिकांची काळजी घ्या. थोडक्यात सांगायचे तर: यंदाच्या रब्बीमध्ये पाऊस नाही, पण थंडी मात्र जोरदार आहे. हा रब्बी हंगाम तुमच्या कष्टाचे चीज करणारा ठरू शकतो. निसर्गाची ही साथ ओळखा आणि भरघोस उत्पादनासाठी सज्ज व्हा! ही माहिती तुमच्या इतर शेतकरी मित्रांनाही शेअर करा, जेणेकरून त्यांचीही पावसाबद्दलची भीती दूर होईल..
