Free Fodder Scheme : शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढवून त्यांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम करण्यासाठी केंद्र आणि राज्य सरकारकडून विविध पातळ्यांवर प्रयत्न सुरू आहेत. शेतकऱ्यांवर येणारा आर्थिक ताण कमी व्हावा आणि आत्महत्यांचे वाढते प्रमाण रोखता यावे, यासाठी अलीकडेच विदर्भ आणि मराठवाडा या संवेदनशील भागांसाठी एक महत्त्वाची विशेष योजना सुरू करण्यात आली आहे.
विदर्भ आणि मराठवाड्यात शेतकरी आत्महत्यांच्या घटना सातत्याने समोर येत असल्याने या भागांकडे सरकारचे विशेष लक्ष आहे. या पार्श्वभूमीवर राष्ट्रीय दुग्ध विकास मंडळाच्या (NDDB) सहकार्याने पशुपालकांसाठी व्यापक स्वरूपाची योजना राबविण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. या उपक्रमांतर्गत शेतकऱ्यांना उच्च उत्पादकतेच्या गायी व म्हशी, दर्जेदार चारा तसेच पशुपालनासाठी आवश्यक सुविधा उपलब्ध करून दिल्या जाणार आहेत.
योजनेची व्याप्ती इथेच थांबत नाही. चारा कापण्यासाठीची आधुनिक यंत्रे, सायलेज निर्मितीसाठीची साधनेही पशुपालकांना दिली जाणार आहेत. या संपूर्ण प्रक्रियेत NDDB सोबत मदर डेअरीचीही सक्रिय भागीदारी असणार आहे. केंद्रीय रस्ते वाहतूक व महामार्ग मंत्री नितीन गडकरी आणि पर्यावरण व पशुसंवर्धन राज्यमंत्री पंकजा मुंडे यांच्या उपस्थितीत झालेल्या बैठकीत या योजनेला नुकतीच अंतिम मान्यता देण्यात आली.
येथे वाचा – कांदा लागवडीचा नवा फॉर्मुला; कमी नुकसान.. भरघोस उत्पादन..
नवी दिल्ली येथे झालेल्या बैठकीत असा निर्णय घेण्यात आला की, योजनेअंतर्गत वर्षभर उपलब्ध राहणाऱ्या चारा उत्पादनासाठी पशुपालकांना अनुदान दिले जाईल. याशिवाय इलेक्ट्रिक चारा कापणी यंत्रे आणि सायलेजचे वितरण केले जाणार आहे. उत्पादनक्षमता वाढवण्यासाठी आणि उत्पन्नात स्थिरता आणण्यासाठी शेतकऱ्यांना आधुनिक दुग्ध व्यवस्थापनाचे प्रशिक्षणही दिले जाणार आहे.
ही संपूर्ण योजना विशेषतः विदर्भ आणि मराठवाडा या शेतकरी आत्महत्यांनी त्रस्त भागांतील पशुपालकांसाठी राबवली जात आहे. दुग्धव्यवसायाच्या माध्यमातून या भागातील कृषी संकट कमी होईल आणि शेतकऱ्यांची आर्थिक स्थिती भक्कम होईल, असा सरकारचा विश्वास आहे.
योजनेत उच्च उत्पन्न देणाऱ्या गायी व म्हशी उपलब्ध करून देण्यावर विशेष भर देण्यात आला असून, दुधातील फॅट आणि SNF (घन पदार्थ-मुक्त चरबी)चे प्रमाण वाढावे यासाठी योग्य पशुपूरक आणि संतुलित आहार पुरवण्याचीही व्यवस्था करण्यात आली आहे.
दरम्यान, भारत सरकारच्या पशुसंवर्धन व दुग्धव्यवसाय विभागाच्या (DAHD) राष्ट्रीय गोकुळ मिशनअंतर्गत मराठवाडा भागात कृत्रिम रेतन प्रकल्प राबवण्यात येत आहे. या प्रकल्पांतर्गत आतापर्यंत २७३ कृत्रिम रेतन केंद्रांची स्थापना करण्यात आली असून, जवळपास दोन लाखांहून अधिक कृत्रिम रेतन प्रक्रिया पार पाडण्यात आल्या आहेत. या प्रयत्नांमुळे सुमारे २० हजारांहून अधिक आनुवंशिकदृष्ट्या सुधारित वासरांचा जन्म झाला आहे.
येथे वाचा – जानेवारीत तुरीचे भाव वाढणार की पडणार? हमीभाव 8 हजार… पण तुरीला मिळतोय हा भाव…
दुधाचे उत्पादन वाढवणे आणि शेतकऱ्यांना परवडणाऱ्या दरात तांत्रिक सुविधा उपलब्ध करून देण्यासाठी NDDB ची पूर्ण मालकीची उपकंपनी मदर डेअरी फ्रूट अँड व्हेजिटेबल प्रायव्हेट लिमिटेडने नांदेड जिल्ह्यातील २४७ गावांमध्ये आपले कार्यक्षेत्र विस्तारले आहे. या भागात १८७ दूध संकलन केंद्रे, १५ बल्क मिल्क कूलर आणि एक आधुनिक दूध शीतकरण केंद्र उभारण्यात आले असून, यामुळे स्थानिक पशुपालकांना मोठा दिलासा मिळणार आहे.
