300 Bags Onion Per Acre : कांदा हे महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांचे प्रमुख नगदी पीक! पण हे पीक घेणं म्हणजे एक प्रकारचा जुगारच ठरलं आहे. कधी लहरी हवामानामुळे पिकाचं नुकसान, तर कधी चाळीत कांदा सडल्यामुळे होणारा आर्थिक फटका.. या चक्रात कांदा उत्पादक शेतकरी नेहमीच अडकलेला असतो.
बाजारभाव आपल्या हातात नसला, तरी ‘एकरी उत्पादन वाढवणे’ आणि ‘कांद्याची टिकवणक्षमता (Quality) सुधारणे’ हे नक्कीच शेतकऱ्याच्या हातात आहे. आज आपण अशा एका प्रयोगशील शेतकऱ्याची कहाणी पाहणार आहोत, ज्यांनी रासायनिक शेतीला योग्य पर्याय निवडला आणि चक्क एकरी ३०० पिशव्या दर्जेदार कांदा उत्पादनाचा विक्रम साध्य करण्याच्या दिशेने वाटचाल केली आहे. ही यशोगाथा आहे दौंड तालुक्यातील रावणगाव येथील आबासाहेब अण्णा आटोळे यांची..
बदलाची सुरुवात आणि विक्रमी यश
आबासाहेब गेली ३० वर्षे कांद्याची शेती करत आहेत. इतका दांडगा अनुभव असूनही, गेल्या दोन वर्षांपासून त्यांनी आपल्या शेतीत एक क्रांतिकारक बदल केला—तो म्हणजे ‘रामा ॲग्रोटेक’च्या उत्पादनांचा वापर.
गेल्या वर्षी त्यांनी उत्तम नियोजन करून एकरी साधारण २४० गोण्यांचे (सुमारे १२ टन) उत्पादन घेतले होते. पण यावर्षीचे चित्र तर त्याहूनही भन्नाट आहे! त्यांच्या मते, यावर्षीचे पिकाचे नियोजन, फुगवण आणि जोमदार वाढ पाहता त्यांना एकरी ३०० पिशव्या (सुमारे १५ टन) उत्पादन सहज मिळेल, असा त्यांना ठाम विश्वास आहे.
येथे वाचा – शेतकऱ्याचा नादच खुळा! एका झाडाला चक्क 100 किलो बोर.. कमी खर्चात जास्त उत्पादन
पिकाची गुणवत्ता: जे डोळ्यांना सुखावते
केवळ उत्पादन वाढले नाही, तर मालाचा दर्जाही वाखाणण्याजोगा सुधारला आहे. त्यांच्या शेतातील बदल स्पष्टपणे दिसून येतात:
आकर्षक रंग: कांद्याचा रंग रक्तासारखा लालभडक आणि चमकदार आहे.
एकसारखी साईज: कांद्याची साईज पूर्णपणे एकसारखी (Uniform) असून त्यात चिंगळी किंवा बारीक मालाचे प्रमाण नगण्य आहे.
वाढलेली टिकवणक्षमता: सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे कांद्याची साठवणूक क्षमता (Shelf Life) जबरदस्त वाढली आहे. गेल्या वर्षीचा साठवलेला कांदा ८-९ महिन्यांनंतरही जसाच्या तसा आहे, हे त्यांचे नातेवाईक आणि पाहणी करायला आलेले पाहुणे आवर्जून सांगतात.
मातीचा पोत: भविष्याची गुंतवणूक
या यशोगाथेचा सर्वात महत्त्वाचा पैलू म्हणजे ‘जमिनीचे आरोग्य’. सध्या रासायनिक खतांच्या अतिवापरामुळे जमिनी कडक आणि नापीक होत चालल्या आहेत. पण आबासाहेबांनी वापरलेल्या जैविक खतांमुळे त्यांची जमीन लोण्यासारखी मऊ आणि भुसभुशीत झाली आहे.
त्यांचे पाहुणे आणि व्यवसायाने शिक्षक असलेले दीपक सर याबद्दल एक अतिशय महत्त्वाचा विचार मांडतात – “आपण पुढच्या पिढीला नापीक जमीन देणार आहोत की सुपीक?” रासायनिक खतांऐवजी सेंद्रिय आणि जैविक खतांचा वापर करून आपण जमिनीतील सेंद्रिय कर्ब (Organic Carbon) वाढवू शकतो. यामुळे मानवी आरोग्य आणि जमिनीची उत्पादन क्षमता दोन्ही सुरक्षित राहते.
येथे वाचा – पिक विम्याचा नियम बदलला; आता अशी ठरणार नुकसान भरपाई
आंतरपिकाचा दुहेरी फायदा (कांदा + ऊस)
आबासाहेबांनी ऊसाच्या शेतीत आंतरपीक म्हणून कांदा घेतला आहे. आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे, कांद्यासाठी वापरलेल्या ‘रामा ॲग्रोटेक’च्या औषधांचा आणि खतांचा जबरदस्त फायदा मुख्य पीक असलेल्या ऊसालाही झाला. आज आजूबाजूच्या इतर शेतकऱ्यांचा ऊस पिवळा पडला असताना, आबासाहेबांचा ऊस मात्र काळभोर, तजेलदार आणि जोमदार दिसत आहे. म्हणजेच एकाच खर्चात दोन पिकांचे पोषण झाले आहे.
येथे वाचा – खरीप 2025 या जिल्ह्यांची अंतिम पैसेवारी जाहीर.. येथे पहा जिल्हा निहाय यादी
निष्कर्ष: शेतकऱ्यांसाठी मोलाचा सल्ला
आबासाहेब आटोळे आणि त्यांचे सर्व नातेवाईक शेतकऱ्यांना एकच कळकळीचा सल्ला देतात—”शेती परवडत नाही” असे म्हणून निराश होण्यापेक्षा योग्य तंत्रज्ञानाचा आणि खतांचा मार्ग निवडा. जैविक खतांचा वापर करून तुम्ही केवळ आजचे उत्पन्नच वाढवत नाही, तर उद्याच्या पिढीसाठी तुमची काळी आई (जमीन) सुपीक ठेवत आहात. जर तुम्हालाही तुमच्या शेतीत असाच सकारात्मक बदल घडवायचा असेल, तर आबासाहेबांचा हा अनुभव नक्कीच दिशादर्शक ठरेल!
